Dil gelişiminin aşamaları, çocukların yaşamları boyunca ses çıkarmada ve sözcükleri kullanmada ilerledikleri yoldur. Tüm çocuklar doğum sırasında aynı sese sahiptir. Bundan sonra çevrelerindeki gürültüyü taklit etmeye başlarlar ve ardından konuşma aşamasına geçerler. Bu yazımızda çocuklarda dil gelişiminin ilerleyişini belgeledik ve bu sürece ilişkin bilgileri anlattık. Dil gelişimi süreci tutarlılık içerir ve çocuğun başarması gereken hedefler vardır. Çocuk bu hedeflere ulaştıkça konuşma yeteneği artar ve tamamen çözdüğünde süreci tamamlamış olur. Dil gelişiminin farklı aşamaları iki sınıfa ayrılır. Bunlar konuşmadan önceki dönem ve konuşma dönemidir.
Konuşma Öncesi Dönem (0-9 ay)
Bebekler doğdukları ilk günden 9. aya kadar tıslama, öksürme gibi sesler çıkarırlar. Bu titreşimler tüm bebeklerde ortaktır. Konuşmaya başlamadan önce çıkardıkları bu seslerin de bir ilerlemesi vardır. Bunlar:
Yenidoğan Dönemi (0-6 hafta)
Yeni doğan bebekler dünyayla ilk tanıştıklarında içgüdüsel olarak yutkunma ve emme eğilimi gösterirler. Bu refleksler, konuşmanın ilerlemesi sırasında ağız bölgesindeki kasların gelişimi için çok önemlidir. Bu tepkiler, yemek yeme gibi temel gereksinimlerin karşılanması boyunca sürekli olarak yeniden denenir. Bebek ağlama ile ilişkili davranışlar sergiler, konuşma üretir ve ağız ve yüz yapıları gelişmiştir. Bebeğin ses ve davranışsal yetenekleri ihtiyaçları gözlemlenerek öğrenilir. Üçüncü haftadan itibaren bebeğin ses tonunu değiştirme yeteneği artık öğrenilmiştir. Şimdi, ebeveynler çocuğun neden anladığını anlıyor. Bebeğin emme alışkanlığının gelişimi bu dönemde büyük önem taşır çünkü konuşmanın temelini emme ve yutma kapasitesi belirler. Sonuç olarak, bu süre zarfında bebek bu reflekslerin gelişimine yönelik davranışlar sergileyecektir.
Gıgıldama Dönemi (6 Hafta-3 Ay)
Bu süre zarfında çocuk ses kontrolünü tam olarak algılar. Dil uzatma, dil yuvarlama gibi refleksler gelişir. Bu becerileri geliştirmenin ses üretimi üzerinde de olumlu bir etkisi vardır. Bebek artık seslerin farkındadır ve çıkardığı sesi tekrarlar. Kendi kendine konuşuyor gibi görünüyor. Bunları ünsüz ve sesli harfler yaparak tekrar eder ve anlamaya çalışır. İki heceli kelimeler oluşmaya başlar. Ba-ba, ma-ma gibi tekrarlanan heceleri söylemeye başlar. Tekrarlanan uğultu periyodu (6-9 ay) Bu giriş döneminin son aşamasıdır. Bebek artık kendisini ilgilendiren sesleri tekrarlayacaktır. Bu dönemde bebeğin ağız hareketlerinde dalgalanmalar olur. Aynı zamanda çıkardığı sesler de artıyor. Bu süre zarfında, çocuk ünsüzlerin yanına sesli harfler ekleyerek sık sık tekrar eder. “b, d, p” harflerini azaltmaya çalışıyorum. Bu dönem bebeğin sosyal olarak geliştiği dönemdir. İnsanların konuşmalarına tepki verir, öfke ya da zevk seslerini ayırt etmeye başlar.